مقدمه: در مطالعه حاضر تاثیر تزریق داخل مغزی (i.c.v.) آگونیست و آنتاگونیست های رسپتورهای NMDA بر یادآوری با استفاده از روش ذیل مطالعه شده است. همچنین این داروها همراه مورفین تجویز شدهاند تا تاثیر تقویتی یا مهاری آنها بر اثر مورفین در یادآوری (یادآوری وابسته به وضعیت) بررسی شود. روشها: از موش سوری نر در محدوده وزنی 25 تا 35 گرم به عنوان حیوان مورد آزمایش و از دستگاه استرئوتاکس جهت تعیین دقیق محل کانول گذاری در مغز (داخل بطنی) استفاده گردید. یک هفته پس از جراحی و کانول گذاری با استفاده از روش (Two by-two factorial design) و متد step-down passive avoidance (اجتنابی غیرفعال)، یادآوری و مهار یادآوری با استفاده از داروهای ذکر شده مورد بررسی قرار گرفت. نتایج: 1- تزریق زیر جلدی مورفین 30 (5 mg/kg, s.c.) دقیقه قبل از آموزش (Pre-training) در مقایسه با گروه کنترل موجب مهار یادآوری و تزریق همان دوز از مورفین 30 دقیقه قبل از آزمون (Pre-test) موجب ایجاد یادآوری گردید. 2- تزریق داخل مغزی NMDA (10-3, 10-4, 10-5 mg/MOUSE, i.c.v.) و یا L-glutamate (10-3, 10-4, 10-5 mg/MOUSE, i.c.v.) قبل از آزمون در مقایسه با گروه کنترل تغییری در یادآوری (Retention latency) ایجاد نکرد. اما مهار یادآوری ناشی از تزریق زیر جلدی مورفین (5 mg/kg, s.c.) را برگشت داد. 3- تزریق داخل مغزی DL-AP 5 (1, 3.2, 10 mg/MOUSE, i.c.v) و یا MK-801 (0.5, 1, 2 mg/MOUSE, i.c.v) قبل از آزمون در مقایسه با گروه کنترل باعث مهار یادآوری گردید و Retention Latency را کاهش داد. نتایج نشان داد تزریق همان دوز از DL-AP5 و یا MK-801، مهار یادآوری ناشی از تزریق زیر جلدی مورفین (5 mg/kg, s.c.) را در مقایسه با گروه کنترل افزایش داد. 4- تجویز توام NMDA (10-3, 10-4, 10-5 mg/MOUSE, i.c.v.) و یا L-glutamate (10-3, 10-4, 10-5 mg/MOUSE, i.c.v.) و مورفین (5 mg/kg, s.c.) قبل از آزمون برگشت یادآوری ناشی از مورفین را افزایش میدهد. 5- تجویز توام DL-AP5 (1, 3.2, 10 mg/MOUSE, i.c.v.) و یا MK-801 (0.5, 1, 2 mg/MOUSE, i.c.v.) و مورفین (5 mg/kg, s.c.) برگشت یادآوری ناشی از مورفین را کاهش میدهد. نتیجه گیری: نتیجه گیری این که به نظر میرسد رسپتورهای NMDA در یادگیری اجتنابی غیرفعال وابسته به وضعیت مورفین در موش سوری میتواند دخالت داشته باشد.